नेपालगञ्ज वा समग्र नेपाली बजारलाई बदनाम गर्ने, सम्पूर्ण व्यवसायीलाई तस्करी, कालोबजारी जस्ता आरोपमा मुछ्ने प्रवृत्ति कुनै पनि हिसाबले उचित हुन सक्दैन। यस्तो अभिव्यक्तिले न त बजार सुधार गर्छ, न त उपभोक्ताको हितमा योगदान पुर्याउँछ; बरु यसले समग्र व्यापारिक वातावरणलाई कमजोर बनाउँछ।
वास्तवमा, आजको बजार पूर्ण रूपमा प्रतिस्पर्धात्मक छ। एउटै वस्तु विभिन्न स्थानमा विभिन्न मूल्यमा उपलब्ध हुन्छ, र उपभोक्ता सधैं सस्तो तथा गुणस्तरीय विकल्प रोज्न स्वतन्त्र छन्। त्यसैले, एकलौटी रूपमा मूल्य वृद्धि गर्ने सम्भावना अत्यन्त न्यून छ। विगतमा कतै एकाधिकारको स्थिति देखिएको भए पनि वर्तमान अवस्थामा त्यो व्यवहारिक रूपमा सम्भव छैन।
निस्सन्देह, केही अपवादका रूपमा गलत कार्य गर्ने व्यवसायी हुन सक्छन्। तर त्यसको समाधान सम्पूर्ण व्यवसायी समुदायलाई दोष दिने होइन, बरु सम्बन्धित निकाय—जिल्ला प्रशासन कार्यालय, आन्तरिक राजस्व कार्यालय, उपभोक्ता हित संरक्षण निकाय, तथा सुरक्षा संयन्त्रमार्फत कानुनी कारबाही गराउनु हो। दोषीलाई दण्डित गर्ने र निर्दोषलाई संरक्षण गर्ने सन्तुलित दृष्टिकोण आवश्यक छ।
आजको विश्वव्यापी प्रतिस्पर्धात्मक वातावरणमा अत्यधिक नाफा (१००%, २००% वा सोभन्दा बढी) राखेर व्यवसाय सञ्चालन गर्नु व्यावहारिक छैन। उपभोक्ता सचेत छन्, उनीहरू मूल्य तुलना गर्छन् र बार्गेनिङ गर्छन्। यस्तो अवस्थामा अस्वाभाविक मूल्य निर्धारण गर्ने व्यवसाय टिक्न सक्दैन।
नेपालमा आयातित वस्तुमा लाग्ने उच्च भन्सार तथा कर प्रणालीले पनि वस्तुको मूल्यमा प्रभाव पार्छ। यस्तो अवस्थामा व्यापारीमाथि मात्र दोष थोपर्नु न्यायोचित हुँदैन। यदि मूल्य घटाउनुपर्ने हो भने, कर नीतिमा सुधारका लागि सामूहिक पहल र दबाब आवश्यक हुन्छ।
भन्सार सम्बन्धी हालको कडाइ पनि विद्यमान कानुनको कार्यान्वयन हो। कानुनको पालना गर्नु सबैको कर्तव्य हो। यदि उक्त कानुन असान्दर्भिक वा कठोर लाग्छ भने, त्यसको संशोधनका लागि पहल गर्नु उचित हुन्छ, न कि यसको कार्यान्वयनमा अवरोध सिर्जना गर्नु।
तस्करी नियन्त्रण हुनु भनेको वैधानिक व्यापारलाई सुदृढ बनाउनु हो। अवैध कारोबार बन्द हुँदा स्वदेशी व्यापारी तथा उपभोक्ता दुवैलाई दीर्घकालीन फाइदा पुग्छ। त्यसैले, तस्करी विरुद्धको कदमलाई समर्थन गर्नु हाम्रो साझा दायित्व हो।
अन्ततः, नेपाली बजारमा व्यापार गर्ने व्यवसायीहरू हाम्रै दाजुभाइ, आफन्त र समुदायका सदस्य हुन्। सीमावर्ती बजारको सट्टा स्वदेशी व्यापारलाई प्रोत्साहन गर्नु राष्ट्रको आर्थिक समृद्धिका लागि अत्यावश्यक छ। त्यसैले, नकारात्मक प्रचारभन्दा सकारात्मक सोच, रचनात्मक सुझाव र सहकार्यमार्फत नेपाली बजारलाई सुदृढ बनाऔँ।
अन्त्यमा एक सय रुपैयाँभन्दा माथीको सामानमा भन्सार कार्यान्वयन सही छ । ज -जसले सहयोग गरेर कार्यन्वयन भएको छ उहाँप्रति धन्यवाद सहित आभार प्रकट गर्दछौं ।
