विचार

अर्काको बारी हरियो देखिने रोग !

अर्काको बारी हरियो देखिने रोग !

   
ईर्ष्या हाम्रो सबैभन्दा पुरानो र सबैभन्दा कम स्वीकारिएको भावना हो। मस्तिष्कले यसलाई शारीरिक पीडाझैँ दर्ता गर्छ, समाजले यसलाई लाजझैँ लुकाउँछ। तर यसलाई बुझ्न सक्यौँ भने यो विनाशको आगो होइन, निर्माणको इन्धन बन्न सक्छ। एघार बजेको नीलो उज्यालो नेपालगन्जको भाडाको एउटा कोठामा राति एघार बजेको छ । सुष्मा (नाम परिवर्तित) ओछ्यानमा पल्टिएर फोन चलाइरहेकी छिन्। स्क्रोल। कलेजकी साथी समुद्र किनारमा। स
मुस्कानसहितको सेवा, मुस्कानविहीन सेवक 

मुस्कानसहितको सेवा, मुस्कानविहीन सेवक 

   
भय र अविश्वासलाई सुधारको एक मात्र औजार बनाइँदा प्रशासनले निर्णय गर्न नै  छाड्छ, र नागरिकले सेवा पाउँदैन ।  -तेज प्रकाश दीक्षित    चार महिनाको अवधिमा तीन सचिव र ७० सहसचिवसहित ३७६ जना अधिकृतले निजामती सेवाबाट राजीनामा दिए । यो सामान्य प्रशासनिक परिघटना होइन, नीतिगत विचलनको संगीन संकेत हो । भय र मनोवैज्ञानिक दबाबलाई नै प्रशासनिक सुधारको एक मात्र औजार बनाइँदा कर्मचारीतन्त्र कसरी रक्षात्मक र निर
गोदाम भरिएको छ, गल्ला रित्तो छ !

गोदाम भरिएको छ, गल्ला रित्तो छ !

   
गत वर्ष एक जना व्यापारी हाम्रो कार्यालयमा आउनुभयो। अनुहारमा चिन्ता थियो, तर हातमा बोकेको हिसाबमा भने राम्रै अंक देखिन्थ्यो। उहाँको प्रश्न सिधा थियो: "बिक्री त गत वर्षभन्दा तीस प्रतिशत बढेको छ, तर ब्याज तिर्न हरेक महिना अरूसँग पैसा माग्नुपर्ने अवस्था छ। गल्ती कहाँ भयो होला?" यो प्रश्न उहाँको मात्र होइन। नेपालगन्जदेखि विराटनगरसम्म, किराना पसलदेखि हार्डवेयर र इलेक्ट्रोनिक्स होलसेलसम्म यही कथा बारम
‘अभियुक्त नागरिक’को देशमा

‘अभियुक्त नागरिक’को देशमा

   
राज्यले जनतालाई 'तस्कर', 'चोर', 'फटाहा', 'भीड', 'अटेरी' र व्यवसायीलाई 'कर छली गर्ने', 'बिचौलिया', 'शोषक' भनेर लगाउने स्थायी आरोप, र 'खुट्टा भाँच्ने', 'थुन्ने', 'रुखमा बाँध्ने' जस्ता धम्कीको भाषा, यी कुनै संयोग होइनन् । यो राज्यले आफ्नो असफलतालाई नागरिकको अपराधमा र आफ्नो अक्षमतालाई नागरिकमाथिको हिंसामा रूपान्तरण गर्ने सुविचारित शासकीय प्रविधि हो । लोकतन्त्रमा राज्यले नागरिकलाई कुन शब्दले सम्बोधन
प्रिय सरकार ! बजेटबाट जनताले के पाए ?

प्रिय सरकार ! बजेटबाट जनताले के पाए ?

   
देशको बजेट सार्वजनिक हुँदा हरेक नागरिकको मनमा आशा पलाउँछ। गरिबले राहतको अपेक्षा गर्छ, किसानले मल, बीउ र आफ्नो उत्पादनको उचित मूल्य खोज्छ, मजदुरले श्रमको सम्मान चाहन्छ, विद्यार्थीले सहज शिक्षाको सपना देख्छ र बिरामीले सुलभ स्वास्थ्य सेवाको आशा राख्छ। तर जब बजेटका पानाहरू पल्टाइन्छन्, शिक्षा, स्वास्थ्य, बिजुली र दैनिक उपभोगका वस्तुमै कर तथा मूल्य अभिवृद्धि कर (VAT) को थप भार देखिन्छ। तब स्वाभाविक
राष्ट्र बैंकको सर्कुलर र श्रम ऐनले बद्लिनेछ बैंकिङ कार्यसंस्कृति

राष्ट्र बैंकको सर्कुलर र श्रम ऐनले बद्लिनेछ बैंकिङ कार्यसंस्कृति

   
नेपालका बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूमा काम गर्ने कर्मचारीहरूका लागि ‘टार्गेट’ पूरा गर्ने र ‘क्लोजिङ’ का बेला अबेरसम्म बस्नुपर्ने बाध्यता नयाँ विषय होइन। तर, लामो समयदेखि अदृश्य रूपमा रहेको यो ‘ओभरटाइम’ को मुद्दालाई नेपाल राष्ट्र बैंक को एउटा पछिल्लो सर्कुलरले फेरि सतहमा ल्याइदिएको छ। राष्ट्र बैंकले इजाजतपत्रप्राप्त क, ख र ग वर्गका वित्तीय संस्थाहरूका लागि जारी गरेको एकीकृत निर्देशनको बुँदा नं. २३
औद्योगिक ‘आत्मदाह’को बाटोमा कर नीति : वायर रड उद्योगको अस्तित्व रक्षाको प्रश्न

औद्योगिक ‘आत्मदाह’को बाटोमा कर नीति : वायर रड उद्योगको अस्तित्व रक्षाको प्रश्न

   
नेपालको औद्योगिक इतिहासमा फलाम तथा स्टिल क्षेत्रले मेरुदण्डको भूमिका निर्वाह गर्दै आएको छ। तर, पछिल्लो समय सरकारले लिएका केही अस्थिर र अव्यवहारिक कर नीतिहरूले यो क्षेत्रलाई नै गम्भीर संकटमा धकेलेको छ। विशेष गरी औद्योगिक कच्चा पदार्थको रूपमा रहेको MS Wire Rod (HSN 72139110) मा लगाइएको अन्तःशुल्क र बढाइएको भन्सार महसुलले स्वदेशी उद्योगहरूलाई छिमेकी मुलुकका उत्पादनहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्नै नसक्ने अ
बिलमा नलेखिएको बलिदान: किन बिझाउँछ विशेषज्ञको सेवा शुल्क ?

बिलमा नलेखिएको बलिदान: किन बिझाउँछ विशेषज्ञको सेवा शुल्क ?

   
नेपाली समाजमा एउटा गज्जबको विरोधाभास छ। हामी एक करोडको घडेरी किन्दा खुसीसाथ पाँच लाख 'एजेन्सी कमिसन' दिन्छौँ, किनकि त्यहाँ जग्गा देखिन्छ। हामी ५० लाखको गाडी किन्दा त्यसको मोबिल फेरेको पाँच हजार तुरुन्तै तिर्छौँ, किनकि त्यहाँ मेसिन र तेल देखिन्छ। तर, जब एउटा विशेषज्ञ चार्टर्ड एकाउन्टेन्ट (CA), चिकित्सक, इन्जिनियर वा अधिवक्ताले आफ्नो बौद्धिक लगानी र समयको विनिमयमा 'सेवा शुल्क' (Service Fee) को प्र
बिचौलिया कि सेवा सहजकर्ता : राज्यको अक्षमता लुकाउने ‘गाली’ र संवैधानिक हकको ‘हत्या’

बिचौलिया कि सेवा सहजकर्ता : राज्यको अक्षमता लुकाउने ‘गाली’ र संवैधानिक हकको ‘हत्या’

   
नेपालका सरकारी कार्यालयका मूल ढोकादेखि भित्ताहरूसम्म एउटा सूचनाले बडो कुरुप र अपमानजनक स्थान पाएको छ "बिचौलिया प्रवेश निषेध"। कार्यालयहरूले यो सूचना मात्र टाँसेका छैनन्, बरु सेवा सहजकर्ताहरूलाई लक्षित गरी सार्वजनिक रूपमा गाली गर्ने, बेइज्जती गर्ने र अपमान गर्ने एउटा नियोजित 'सरकारी अभियान' नै चलाएका छन्। विडम्बना त के छ भने, कर्मचारीतन्त्रको यो तमासामा आम जनता र मिडियाले पनि 'रमाइलो' मानिरहेका छ
मैले त कर तिर्नै पर्दैन ! अनि किन भर्ने आयविवरण ?

मैले त कर तिर्नै पर्दैन ! अनि किन भर्ने आयविवरण ?

   
यही एउटा सोचले गर्दा हरेक वर्ष लाखौँ मानिसहरू आफ्नो आम्दानीको विवरण बुझाउन छुटाउँछन् वा भनौँ बुझाउँदैन। तर वास्तविकता के हो भने, कर नतिर्नु भन्दा विवरण (ITR) नबुझाउनु भविष्यका लागि महँगो पर्न सक्छ। व्यवसाय नभए पनि विभिन्न स्रोतबाट प्राप्त हुने आय प्रमाणित गर्न आय विवरण नै सबैभन्दा वैधानिक दस्तावेज हो। सोच्नुहोस् त... तपाईं दिनरात मेहनत गर्नुहुन्छ, पैसा कमाउनुहुन्छ, बैंकमा कारोबार पनि हुन्छ। तर