नेपालगन्ज । भारतसँग जोडिएको नेपालगन्जदेखि चीनसँगको उत्तरी सीमा नाका हिल्सासम्मको सडकलाई भरपर्दो र व्यवस्थित बनाउन सकिए पश्चिम नेपालमा नयाँ आर्थिक करिडोर विकास हुने सम्भावना देखिएको छ। भारतको रूपैडिहा हुँदै नेपालगन्ज, सुर्खेत र कर्णालीका पहाडी जिल्ला पार गरेर हुम्लाको हिल्सा पुग्ने यो मार्गलाई भविष्यमा भारत–नेपाल–चीनबीचको व्यापार, पर्यटन र पारवहनसँग जोड्न सकिने सम्भावना छ।
कर्णाली करिडोरअन्तर्गत हिल्सा–सिमकोट सडक स्तरोन्नतिको काम अघि बढिरहेको भए पनि सडकको अवस्था, पुल निर्माण, मौसमी अवरोध र सीमा क्षेत्रमा आवश्यक पूर्वाधारको कमी चुनौतीका रूपमा छन्।
नेपालगन्ज उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष चिरञ्जीवी ओलीले नेपालगन्जलाई भारत र चीन जोड्ने महत्वपूर्ण व्यापारिक शहरका रूपमा विकास गर्न सकिने बताउँदै आएका छन्। उनका अनुसार नेपालगन्ज स्थलमार्ग र हवाईमार्ग दुवैबाट भारत र चीनबीच जोडिने पुल बन्न सक्ने सम्भावना छ। त्यसका लागि नेपालगन्ज विमानस्थलको स्तरोन्नतिसँगै कर्णाली करिडोरको निर्माणलाई तीव्रता दिनुपर्ने उनको धारणा छ।
ओलीले कर्णाली करिडोरजस्तो महत्वपूर्ण आयोजनामा ट्र्याक खोल्ने काम मात्र पर्याप्त नहुने भन्दै सडकलाई गुणस्तरीय र भरपर्दो बनाउन आवश्यक बजेट तथा तीव्र कार्यान्वयनमा जोड दिएका छन्।
हाल यसको सबैभन्दा प्रत्यक्ष सम्भावना कैलाश–मानसरोवर पर्यटनमा देखिएको छ। नेपालगन्ज हुँदै सिमकोट र हिल्सा पुग्ने भारतीय तीर्थयात्रीको संख्या बढ्दै गएको छ। यसले नेपालगन्जलाई कैलाश–मानसरोवर यात्राको महत्वपूर्ण प्रवेशद्वारका रूपमा विकास गर्ने अवसर दिएको छ।
यससँगै हिल्सा नाका व्यवस्थित हुन सके कर्णालीका उत्पादनलाई चिनियाँ बजारसम्म पुर्याउने सम्भावना पनि छ। जडीबुटी, स्याउ, सिमी, फापर, ऊनलगायत उत्पादनको बजारीकरणमा यसले सहयोग गर्न सक्छ। हालै चिराइतो हिल्सा नाकाबाट चीनतर्फ निर्यात भएको घटनाले पनि यस्तो सम्भावना देखाएको छ।
दीर्घकालमा नेपालगन्जलाई व्यापार तथा लजिस्टिक केन्द्रका रूपमा विकास गरेर भारतबाट आउने सामान तथा यात्रुलाई कर्णाली हुँदै हिल्सा जोड्न सकिने सम्भावना छ। त्यसका लागि नेपालगन्जमा गोदाम, कोल्ड स्टोर, ट्रक टर्मिनल, कार्गो तथा प्याकेजिङजस्ता पूर्वाधार आवश्यक हुन्छन्।
तर सडकलाई ‘अल वेदर’ करिडोरका रूपमा विकास नगरेसम्म यसको व्यावसायिक सम्भावना पूर्ण रूपमा उपयोग गर्न कठिन हुनेछ। पहिरो, चट्टान खस्ने, हिमपात र वर्षाका कारण हुने अवरोध हटाउन सडक, पुल तथा जोखिम न्यूनीकरणका संरचना निर्माण गर्नुपर्ने देखिन्छ।
त्यस्तै हिल्सामा आधुनिक भन्सार, अध्यागमन, क्वारेन्टिन, गोदाम, कार्गो टर्मिनल र सुरक्षा पूर्वाधार विकास गर्न आवश्यक छ। प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले पनि हिल्सामा क्वारेन्टिन निर्माण गरी कर्णाली करिडोरलाई चीन र भारतसँगको व्यापारिक मार्गका रूपमा अघि बढाउने बताएका छन्।
नेपालगन्ज–हिल्सा करिडोरलाई केवल सडक आयोजनाका रूपमा नभई नेपालगन्जको व्यापार, कर्णालीको उत्पादन, हुम्लाको पर्यटन र चीनसँगको सीमा व्यापारलाई एउटै आर्थिक प्रणालीमा जोड्ने परियोजनाका रूपमा अघि बढाउनुपर्ने देखिन्छ।
यसरी पूर्वाधार र सीमा व्यवस्थापनमा सुधार गर्न सकिए नेपालगन्ज–हिल्सा मार्गले पश्चिम नेपालको व्यापार, पर्यटन र लगानीमा नयाँ सम्भावना सिर्जना गर्न सक्नेछ।
