बाँके राष्ट्रिय निकुञ्जमा सफारीको निम्तो

पर्यटनका लागि सधैँ टाढा जानुपर्छ भन्ने छैन। कहिलेकाहीँ हामी आफ्नै घरआँगनमा रहेका प्राकृतिक सम्पदा र पर्यटकीय गन्तव्यलाई चिन्न सकिरहेका हुँदैनौँ। हामी टाढाका गन्तव्यको चर्चा गर्छौँ, त्यहाँ घुम्ने योजना बनाउँछौँ, तर आफ्नै क्षेत्रको प्राकृतिक सौन्दर्य र सम्भावनालाई भने बेवास्ता गरिरहेका हुन्छौँ। बाँके राष्ट्रिय निकुञ्ज र गाभर भ्याली यस्तै सम्भावना बोकेका गन्तव्य हुन्, जसलाई नजिकबाट चिन्ने र अनुभव गर्ने समय आएको छ।

वर्षायामपछि बाँके राष्ट्रिय निकुञ्जमा जंगल सफारी सुरु भएको छ। नयाँ सिजनसँगै प्रकृति, वन्यजन्तु र जंगलको रोमाञ्चक संसारमा रमाउन चाहने पर्यटकका लागि यो उपयुक्त अवसर हो। पाटेबाघ, चौसिंगा र विभिन्न प्रजातिका वन्यजन्तुको बासस्थानका रूपमा परिचित यस निकुञ्जले प्राकृतिक पर्यटनको महत्वपूर्ण सम्भावना बोकेको छ।

जंगलभित्रको यात्रा आफैँमा एउटा फरक अनुभव हो। चारैतिर हरियाली, चराचुरुङ्गीको आवाज, वनको शान्त वातावरण र प्राकृतिक बासस्थानमा वन्यजन्तु देख्न सकिने सम्भावनाले सफारीलाई रोमाञ्चक बनाउँछ। विशेषगरी पाटेबाघको बासस्थानका रूपमा परिचित बाँके राष्ट्रिय निकुञ्जमा सफारी गर्नु प्रकृतिलाई नजिकबाट बुझ्ने अवसर पनि हो। वन्यजन्तु देखिने निश्चितता भने हुँदैन, तर तिनको प्राकृतिक संसारलाई सम्मान गर्दै अवलोकन गर्नु नै वास्तविक जंगल यात्राको सुन्दर पक्ष हो।

उपलब्ध तथ्यांकअनुसार बाँके राष्ट्रिय निकुञ्जमा बाघको संख्या ५१ पुगेको छ। यो संख्या वन्यजन्तु संरक्षणका दृष्टिले महत्वपूर्ण उपलब्धि हो। बाघजस्ता दुर्लभ वन्यजन्तुको संरक्षणले निकुञ्जको पर्यटकीय महत्वसमेत बढाएको छ। तर वन्यजन्तुको संरक्षणलाई पर्यटनसँग जोड्दा तिनको प्राकृतिक बासस्थान, सुरक्षा र शान्त वातावरणलाई पहिलो प्राथमिकता दिनुपर्छ।

गाभर भ्याली : प्रकृति र संस्कृतिको संगम

बाँके राष्ट्रिय निकुञ्जको भ्रमणलाई अझ अर्थपूर्ण बनाउन गाभर भ्यालीको यात्रा पनि जोड्न सकिन्छ। चुरे पहाडको फेदीमा अवस्थित गाभर भ्याली प्राकृतिक सौन्दर्य, ग्रामीण जीवनशैली, थारू तथा मुगाली संस्कृति र सामुदायिक होमस्टेका कारण परिचित बन्दै गएको छ।

यहाँ पुग्दा केवल प्रकृतिको दृश्यमा रमाउने अवसर मात्र प्राप्त हुँदैन, स्थानीय समुदायको जीवनशैली र संस्कृतिलाई नजिकबाट बुझ्न पनि सकिन्छ। स्थानीय परिकारको स्वाद, गाउँघरको आत्मीयता र सामुदायिक होमस्टेको आतिथ्यले यात्रालाई थप स्मरणीय बनाउँछ।

जंगल सफारीसँगै पैदल यात्रा, चराचुरुङ्गी अवलोकन र स्थानीय संस्कृति अनुभव गर्न सकिने यस क्षेत्रले छोटो बिदामा घुम्न चाहनेहरूलाई आकर्षित गर्न सक्छ। उपयुक्त स्थान र व्यवस्थापनमा क्याम्प फायरजस्ता गतिविधिले पनि पर्यटकको बसाइलाई रमाइलो बनाउन सक्छन्।

विशेषगरी नेपालगन्ज, कोहलपुर र आसपासका क्षेत्रका बासिन्दाका लागि गाभर भ्याली र बाँके राष्ट्रिय निकुञ्ज नजिकै रहेका प्राकृतिक गन्तव्य हुन्। परिवार, साथीभाइ वा समूहमा प्रकृतिसँग केही समय बिताउन चाहनेहरूका लागि यी ठाउँ उपयोगी विकल्प बन्न सक्छन्।

पर्यटन भनेको घुमफिर मात्रै होइन

पर्यटनलाई केवल मनोरञ्जनका रूपमा हेरेर पुग्दैन। यसको प्रत्यक्ष सम्बन्ध स्थानीय अर्थतन्त्र, रोजगारी र समुदायको आयआर्जनसँग जोडिएको हुन्छ। पर्यटकको आगमन बढ्दा होमस्टे, होटल, स्थानीय खानपान, यातायात, पर्यटक गाइड र अन्य सेवामूलक व्यवसायले लाभ लिन सक्छन्।

गाभर भ्यालीमा सामुदायिक पर्यटनलाई थप व्यवस्थित बनाउन सकिए स्थानीय उत्पादन र परिकारको बजार विस्तार गर्न सकिन्छ। स्थानीय संस्कृति, मौलिक खाना र ग्रामीण जीवनशैलीलाई पर्यटनसँग जोड्न सके गाउँमै रोजगारीका अवसर सिर्जना हुन सक्छन्। यसले स्थानीय युवालाई आफ्नै क्षेत्रमा सम्भावना खोज्न प्रेरित गर्न सक्छ।

तर पर्यटकको संख्या बढाउने मात्रै लक्ष्य पर्याप्त हुँदैन। पर्यटकले सहज रूपमा सूचना पाउने व्यवस्था, गुणस्तरीय सेवा, सफारीको व्यवस्थित सञ्चालन, सरसफाइ, सुरक्षा र प्रभावकारी प्रचारप्रसार आवश्यक छन्। निकुञ्ज र आसपासका पर्यटकीय क्षेत्रबीच सहकार्य बढाउन सके पर्यटकको बसाइ अवधि लम्ब्याउन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा पर्यटनको योगदान विस्तार गर्न सकिन्छ।

यसका साथै पर्यटनबाट प्राप्त हुने लाभ स्थानीय समुदायसम्म पुग्ने व्यवस्था पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण छ। स्थानीय बासिन्दाको सहभागिता र स्वामित्वबिना दिगो पर्यटनको परिकल्पना पूरा हुन सक्दैन।

संरक्षणसँगै पर्यटनको विकास

प्राकृतिक सम्पदा हाम्रो साझा सम्पत्ति हो। यसको उपयोग गर्दा संरक्षणको जिम्मेवारी बिर्सनु हुँदैन। जंगल सफारीमा जाने पर्यटकले निकुञ्जका नियम पालना गर्ने, वन्यजन्तुलाई नजिस्क्याउने, फोहोर नफाल्ने र प्राकृतिक वातावरणमा अनावश्यक हस्तक्षेप नगर्ने संस्कार अपनाउनुपर्छ।

त्यसैगरी, पर्यटन व्यवसायी, स्थानीय समुदाय र सम्बन्धित निकायले वन्यजन्तु संरक्षण तथा पर्यटक व्यवस्थापनमा सहकार्य गर्न आवश्यक छ। पर्यटनका नाममा प्रकृतिमाथि दबाब सिर्जना गर्ने होइन, प्रकृति संरक्षणलाई नै पर्यटनको आधार बनाउने सोच विकसित हुनुपर्छ।

बाँके राष्ट्रिय निकुञ्जको पहिचान केवल बाघको संख्यामा सीमित छैन। यहाँको जंगल, जैविक विविधता, प्राकृतिक वातावरण र संरक्षणको महत्व पनि उत्तिकै मूल्यवान् छन्। यिनै सम्पदालाई जिम्मेवार ढंगले चिनाउन सके यो क्षेत्र वन्यजन्तु पर्यटनको महत्वपूर्ण गन्तव्य बन्न सक्छ।

अब आफ्नै क्षेत्र घुम्ने बानी बसालौँ

हामीमध्ये धेरैले बिदा मनाउन अन्य सहर वा टाढाका पर्यटकीय गन्तव्य रोज्छौँ। तर आफ्नै आसपासमा रहेका प्राकृतिक सम्पदाको भ्रमण गर्ने बानी पनि विकास गर्न आवश्यक छ। यसले घुमफिरको आनन्द मात्र दिँदैन, आफ्नै क्षेत्रको सम्भावना बुझ्ने अवसरसमेत प्रदान गर्छ।

बाँके राष्ट्रिय निकुञ्जमा सुरु भएको सफारीको नयाँ सिजन यही अवसर हो। निकुञ्जको जंगलमा वन्यजन्तुको प्राकृतिक संसार अनुभव गर्ने, गाभर भ्यालीमा स्थानीय संस्कृति र आतिथ्यसँग परिचित हुने अनि आफ्नै क्षेत्रको प्राकृतिक सम्पदाप्रति गर्व गर्ने अवसर हामीले उपयोग गर्नुपर्छ।

पर्यटन प्रवर्द्धनका लागि ठूला संरचना र व्यापक लगानी मात्र आवश्यक हुँदैन। उपलब्ध प्राकृतिक सम्पदाको पहिचान, संरक्षण, उचित प्रचारप्रसार र स्थानीय समुदायको सहभागिता पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण हुन्छन्।

बाँके राष्ट्रिय निकुञ्ज र गाभर भ्यालीलाई चिनाउने जिम्मेवारी सम्बन्धित निकाय वा पर्यटन व्यवसायीको मात्र होइन, हामी सबैको हो। आफ्नै क्षेत्रका पर्यटकीय गन्तव्यको चर्चा गर्ने, भ्रमण गर्ने र अरूलाई पनि घुम्न प्रेरित गर्ने हो भने स्थानीय पर्यटनले नयाँ गति लिन सक्छ।

त्यसैले, यस सिजनमा बाँके राष्ट्रिय निकुञ्जको जंगल सफारीमा निस्कौँ। गाभर भ्यालीको प्राकृतिक सौन्दर्यमा रमाऔँ, स्थानीय संस्कृति र आतिथ्यलाई सम्मान गरौँ अनि आफ्नै क्षेत्रको पर्यटन प्रवर्द्धनमा योगदान पुर्‍याऔँ।

किनकि, नजिकैको तीर्थ हेला नगरौँ। आफ्नै ठाउँ चिनौँ, प्रकृति जोगाऔँ र पर्यटनबाट समृद्धिको बाटो खोलौँ।